Phà Rừng ngày ấy và bây giờ

Khánh thành Nhà máy sửa chữa tàu biển Phà Rừng, công nghiệp tàu biển Việt Nam có một Nhà máy với công nghệ và thiết bị Bắc Âu, cộng với đội ngũ cán bộ quản lý và công nhân được đào tạo theo chuẩn mực Bắc Âu, nên Phà Rừng nhanh chóng có vị thế là một Nhà máy chuyên sửa chữa tàu biển hàng đầu trong khu vực Đông Nam Á.

Hai mươi tám năm, Phà Rừng luôn lấy ngày khánh thành này làm ngày kỷ niệm truyền thống của đơn vị (25 tháng 3 năm 1984), và chiếc tàu có tên Chương Dương trọng tải 11.800 DWT cũng đã đi vào lịch sử của Nhà máy, vì đây là chiếc tàu đầu tiên được đưa vào ụ khô để vận hành thử nghiệm dây chuyền sửa chữa tàu do Phần Lan giúp đỡ.

Khánh thành Nhà máy sửa chữa tàu biển Phà Rừng, công nghiệp tàu biển Việt Nam có một Nhà máy với công nghệ và thiết bị Bắc Âu, cộng với đội ngũ cán bộ quản lý và công nhân được đào tạo theo chuẩn mực Bắc Âu, nên Phà Rừng nhanh chóng có vị thế là một Nhà máy chuyên sửa chữa tàu biển hàng đầu trong khu vực Đông Nam Á.

Hãy lùi suy nghĩ của chúng ta ba thập niên, khi ấy Việt Nam còn bao cấp. Lương thực, thực phẩm còn phải dùng tem phiếu để phân chia theo nhân khẩu, thế mà Phà Rừng đã được đặc cách dùng ngoại tệ để trao đổi với khách ngoại quốc. Người nước ngoài đến chữa tàu ở Phà Rừng, cán bộ Việt Nam đến công tác Phà Rừng được ở lại trong một khu vực xây dựng như Resort bây giờ.

Gần 30 năm nhớ lại, chúng tôi vẫn còn cảm giác khi tới Phà Rừng làm việc như được tới một nhà máy tận Châu Âu.

Công nhân từ Hải Phòng được đưa, đón đi làm việc bằng ô tô. Phòng này phòng kia cho tới các phân xưởng đều liên lạc bằng điện thoại. Bây giờ thì thấy quá bình thường, nhưng thời ấy chỉ Phà Rừng mới được thế. Thành thử, nếu là người của Phà Rừng thì luôn làm người đối thoại phải sửng sốt, ngạc nhiên.

Theo giải thích của những nhà hoạch định chiến lược, thì việc chọn địa điểm này để đặt một Nhà máy hiện đại, có yếu tố phòng vệ.

Từ tháng 6 năm 1973, khi đất nước ta còn trong thời kỳ chiến tranh, tại thủ đô Hensinky của Phần Lan, một luận chứng kinh tế và thiết kế Phà Rừng đã được tiến hành. Nhưng Hiệp định giữa hai chính phủ về xây dựng Nhà máy thì tới ngày 14 tháng 7 năm 1977 mới được ký kết ở Hà Nội. Và sau khi ký hiệp định này hai năm, tháng 4 năm 1979 Nhà máy mới được khởi công.

Chính phủ Phần Lan giao cho công ty Vestooy thi công, dưới giám sát của Tổng cục giao thông thủy bộ (PWA). Thời gian dự định hoàn thành công trình là 30 tháng. Theo tiến độ này, thì tháng 3 năm 1982 sẽ khánh thành.

Nhưng, dãy Tràng Kênh với nền móng đá vôi ngầm đã trở thành nguyên nhân kéo dài việc thi công ụ khô. Thiết kế và phương án thi công phải thay đổi, cho đến tháng 10 năm 1980 mới có quyết định chính thức là đào đi cả một quả núi có tên là Đồng Cân để đặt ụ khô kích thước 156m x 25m x 4,25m để có thể sửa chữa được tàu 15.000 DWT.

Khi đi vào hoạt động ổn định, tàu nước ngoài đến sửa chữa ở Phà Rừng mỗi năm một tăng. Trong khi Việt Nam còn bao cấp và phải chịu cấm vận thì Phà Rừng đã hội nhập. Sự hội nhập sớm trong công nghiệp sửa tàu đã đưa Phà Rừng trong kỳ hạn kế hoạch 5 năm lần thứ hai (1999 - 2003) đạt sản lượng gấp 12 lần 5 năm trước đó (1984 - 1988).

Người thợ Phà Rừng có tay nghề cao, thiết bị của Phà Rừng hiện đại cộng với phương pháp quản lý tiên tiến, ba yếu tố này đã đưa một cơ sở công nghiệp tàu thủy sừng sững ở dãy Tràng Kênh của Hải Phòng vào bản đồ các địa chỉ tin cậy về sửa chữa tàu biển của những năm cuối cùng thế kỷ XX.

Tiếng tăm Phà Rừng với biểu tượng hai lá cờ Việt Nam, Phần Lan lại một lần nữa bay xa với công nghệ đóng mới tàu biển đạt tiêu chuẩn quốc tế. Những chủ tàu của Anh quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc…cấp tập đến Phà Rừng để ký hợp đồng đóng mới. Thế là những loại tàu có trọng tải 20.000, 34.000 DWT, tàu chở hoá chất, tàu chở dầu lại được khai sinh ở dãy Tràng Kênh. Năm 2008, nhiều lá thư nói về chất lượng tàu đóng mới ở Phà Rừng được gửi về, nào là tàu chắc chắn, vận hành tốt trên các vùng biển, tốc độ khai thác vượt cả tốc độ thiết kế, lượng tiêu hao nhiên liệu nằm trong quy định cho phép…và thêm một lời thán phục nữa là thời gian đóng tàu được rút ngắn ở chiếc sau so với chiếc trước.

Khi tìm hiểu về những nguyên nhân thành công của Phà Rừng. Lãnh đạo đơn vị đã rút ra năm bài học. Những bài học này được đúc kết qua 25 năm vận hành Nhà máy, có thể tóm tắt như sau:

Một là: Từ sự phát triển để hội nhập, Phà Rừng được Nhà nước cho phép đầu tư mở rộng, bổ xung thêm nhiệm vụ đóng mới bên cạnh sửa chữa nên đón được nhu cầu của khách hành trong và ngoài nước.

Hai là: Trên cơ sở phát huy nội lực, trong đó có sức mạnh thương hiệu, Phà Rừng đã làm được những sản phẩm uy tín với khách hàng.

Ba là: Thay đổi quy trình sản xuất, đưa nhanh tiến bộ khoa học mới vào sản xuất, rút ngắn thời gian đóng tàu và nâng cao chất lượng sản phẩm.

Bốn là: Mở rộng hợp tác với các đơn vị trong Tập đoàn, tạo sức mạnh cho đơn vị.

Năm là: Mối quan hệ tốt với các cấp, trong đó chú trọng quan hệ với địa phương và khách hàng.

Từ những thực tiễn của Phà Rừng cho chúng ta một cách nhìn tổng quát: Sự phát triển của đơn vị vẫn là: Thiết bị, con người và cách quản lý. Ba yếu tố đều phải đồng bộ và chỉ có đồng bộ mới tạo được sức mạnh của bản thân. Biết phát huy sức mạnh đó, chính là phát huy nội lực.

4. Ngày 14 tháng 7 năm 2008, Tổng công ty công nghiệp tàu thuỷ Phà Rừng được thành lập. Ra đời đúng vào thời điểm mà kinh tế thế giới lâm vào khủng hoảng. Hai mươi chín đơn vị thành viên thuộc Tổng công ty lâm vào cảnh thiếu vốn, thiếu việc. Thiếu vốn vì những dự án đầu tư lớn nhưng chưa mang lại hiệu quả. Thiếu việc vì các hợp đồng đóng tàu cứ vơi dần.

Vài ba năm sau, nền kinh tế thế giới có dấu hiệu hồi phục nhưng không dễ có được những hợp đồng đóng tàu lớn cho Phà Rừng, bởi cả Tập đoàn Vinashin đang ở thời kỳ mà Chính phủ tái cơ cấu.

Khó khăn của cả Tập đoàn cũng là khó khăn của từng đơn vị thành viên. Nhưng, con người và vùng đất Phà Rừng vốn mang trong mình những truyền thống oanh liệt mà lịch sử ngày xưa đã tạo thành (vùng Thủy Nguyên với tên cũ là Thủy Đường, năm 1886 do kiêng tên húy của vua Đồng Khánh là ứng Đường nên đã phải đổi tên). Trong truyền thuyết có chuyện Vua Hùng đã từng về vùng Tràng Kênh dạy nghề đúc đồng và đóng thuyền.

Nối tiếp lịch sử từ ngàn xưa, Tổng Công ty Công nghiệp tàu thuỷ Phà Rừng với kỹ thuật đóng tàu của thế kỷ XXI, nhất định sẽ vượt qua mọi khó khăn thách thức để đi lên trong một Vinashin tái cơ cấu.

Xuân mới đã về!

Thập nhiên thứ hai của thế kỷ XXI, thế kỷ mà mọi quốc gia có biển đều vươn ra biển để làm giàu từ biển. Đóng và sửa chữa tàu là nhiệm vụ trọng tâm của cả Tập đoàn. Đối với Phà Rừng thì cả hai loại sản phẩm này đều có ưu thế.

Đất Phà Rừng là nơi đã được Vua Hùng chọn để mở mang nghề đóng thuyền. Ngô Quyền, Lê Hoàn đã chọn để mở mặt trận chống ngoại xâm bằng thủy chiến. Người Phà Rừng là những “chiến binh” trong lĩnh vực đóng tàu. Sau tái cơ cấu Phà Rừng có đủ cả ba yếu tố: Thiên thời - địa lợi – nhân hoà, nhất định sẽ có những đột phá để góp phần xứng đáng trong kinh tế biển của Việt Nam.

Nguyễn Đức Ngọc